مصطفی عبداللهی، مدیرعامل شرکت فرآوردههای گوشتی «رباط» تاکید کرد:
صنعت غذا در محاصره بحرانهای زنجیره تأمین
مصطفی عبداللهی، مدیرعامل شرکت فرآوردههای گوشتی رباط با اشاره به پیامدهای جنگ، تحریم و اختلال در مسیرهای تجاری میگوید صنعت غذا در یکی از سختترین دورههای فعالیت خود قرار گرفته است؛ دورهای که در آن کمبود مواد اولیه، افزایش چندبرابری هزینهها و اختلال در واردات و لجستیک، تولیدکنندگان را با چالشهای جدی روبهرو کرده است. باهم ماحصل این گفتوگو را میخوانیم:
در مدت جنگ و پس از آن، صنعت شما چه میزان از نوسانات یا آسیبهای مستقیم و غیرمستقیم متاثر شده است؟
صنعت غذا بهشدت از شرایط جنگ و محدودیتهای تجاری آسیب دیده است. این آسیب تنها محدود به یک بخش خاص نیست، بلکه تمام حلقههای زنجیره تولید از تأمین مواد اولیه تا توزیع نهایی را درگیر کرده است. علاوه بر کاهش محسوس تقاضا در بازار داخلی بهدلیل افت قدرت خرید مردم، محدودیت در دسترسی به مواد اولیه، قطعات یدکی، ماشینآلات و ملزومات وارداتی، روند تولید را با اختلال جدی مواجه کرده است. بسیاری از اقلامی که پیشتر بهصورت منظم و با زمانبندی مشخص تأمین میشدند، امروز یا با تأخیرهای طولانی به دست تولیدکننده میرسند یا اساساً در دسترس نیستند.
از سوی دیگر، نوسانات شدید نرخ ارز، مشکلات تخصیص ارز و افزایش هزینههای حملونقل بینالمللی، فشار مضاعفی بر بنگاههای تولیدی وارد کرده است. در برخی اقلام کلیدی، بهویژه نهادههای دامی، مواد نگهدارنده و مواد بستهبندی، با افزایش قیمت بیش از ۴۰۰ درصدی مواجه بودهایم؛ افزایشی که عملاً ساختار هزینه تولید را دگرگون کرده و برنامهریزی اقتصادی را برای واحدهای صنعتی بسیار دشوار ساخته است. این شرایط نهتنها حاشیه سود تولیدکنندگان را بهشدت کاهش داده، بلکه در مواردی منجر به حذف برخی محصولات از سبد تولید و کاهش ظرفیت خطوط تولید شده است. در مجموع، استمرار این وضعیت میتواند پایداری تولید را با تهدید جدی روبهرو کند و تبعات آن مستقیماً در بازار مصرف و امنیت غذایی جامعه نمایان خواهد شد.
با توجه به توافق ، آیا روند تولید به حالت پایدار بازگشته یا هنوز چالشهایی وجود دارد؟
هنوز پایداری لازم ایجاد نشده است. اختلال در تبادلات اقتصادی و تأمین مواد اولیه کشاورزی و صنعتی همچنان ادامه دارد و کاهش تولید و افزایش مستمر قیمتها را بهدنبال داشته است. ادامه این روند میتواند اقتصاد کشور را وارد رکود تورمی عمیق کند.
در روزهای ابتدایی جنگ، وضعیت تأمین مواد اولیه و لجستیک چگونه بود و اکنون چه تغییراتی کرده است؟
در گذشته دسترسی نسبی به مواد اولیه وجود داشت، اما امروز با کمبود یا نبود برخی اقلام اساسی مانند دانههای روغنی، نهادههای دامی، فسفات و نیترات مواجه هستیم که نقش کلیدی در صنعت فرآوردههای گوشتی دارند.
وضعیت صادرات و واردات مواد اولیه در طول بحران چگونه بود؟
صادرات در مقاطعی بهدلیل بسته شدن مرزها و محدودیتهای گمرکی متوقف شد و واردات نیز بهویژه از مسیر امارات با اختلال جدی و حتی توقف کامل مواجه شد.
با توجه به توقف واردات از خلیج فارس و دریای عمان، وضعیت تأمین مواد اولیه چگونه تغییر کرده است؟
در حال حاضر با مشکل جدی عدم دسترسی و کمبود مواد اولیه مواجه هستیم و ادامه این وضعیت میتواند در بسیاری از صنایع غذایی بحران ایجاد کند.
بیشترین آسیب ناشی از قطع ارتباط دریایی مربوط به چه گروهی از اقلام است؟
تقریباً تمام بخشهای زنجیره تولید تحت تأثیر این بحران قرار گرفتهاند و آسیبها محدود به یک حوزه خاص نیست. از تأمین مواد اولیه گرفته تا واردات ماشینآلات و تجهیزات صنعتی و حتی تهیه مواد بستهبندی، همگی با اختلالهای جدی مواجه شدهاند. بسیاری از مواد اولیه که برای تولید محصولات غذایی ضروری هستند، بهدلیل محدودیتهای تجاری، مشکلات حملونقل دریایی و افزایش هزینههای واردات، یا با تأخیرهای طولانی به دست تولیدکنندگان میرسند یا در برخی مقاطع بهطور کامل از بازار ناپدید میشوند.
در بخش ماشینآلات و قطعات یدکی نیز شرایط مشابهی حاکم است. بسیاری از خطوط تولید صنایع غذایی وابسته به تجهیزات و قطعات وارداتی هستند و هرگونه اختلال در دسترسی به این قطعات میتواند روند تولید را مختل کند یا حتی باعث توقف موقت خطوط تولید شود. از سوی دیگر، حوزه مواد بستهبندی نیز بهشدت تحت تأثیر قرار گرفته است. افزایش قیمت مواد پتروشیمی، محدودیت در عرضه و دشواریهای واردات برخی اقلام باعث شده هزینههای بستهبندی بهطور قابل توجهی افزایش یابد و زمان تأمین آن نیز طولانیتر شود.
مجموع این عوامل باعث شده فشار هزینهای سنگینی بر واحدهای تولیدی وارد شود و مدیریت تولید در چنین شرایطی بهمراتب دشوارتر از گذشته باشد؛ بهویژه برای صنایعی مانند فرآوردههای گوشتی که وابستگی بالایی به تأمین مستمر مواد اولیه و ملزومات تولید دارند.
این بحران تا چه حد پایدار است و آیا شرکتها برای سناریوی طولانیتر برنامه دارند؟
شرکتها بهشدت تحت تأثیر سیاستها، بخشنامهها و تصمیمات متغیر قرار دارند و در چنین فضای غیرقابل پیشبینی، برنامهریزی بلندمدت بسیار دشوار شده است.
حملات اخیر به صنایع پتروشیمی و فولادی چه تأثیری بر مواد بستهبندی گذاشته است؟
این اتفاقات باعث افزایش بیش از ۳۰۰ درصدی قیمت مواد بستهبندی، طولانیتر شدن زمان تأمین و همچنین نقدی شدن خریدها شده که فشار سنگینی بر نقدینگی شرکتهای تولیدکننده وارد کرده است.
